Những hành vi doanh nghiệp dễ bị xử phạt về lao động và mức phạt theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP

Nguyên tắc quan trọng nhất cần nhớ: mọi mức phạt tiền trong Nghị định 283/2026/NĐ-CP là mức áp dụng cho cá nhân, đối với tổ chức và doanh nghiệp mức phạt gấp 2 lần. Nhóm vi phạm về hợp đồng lao động (giao kết sai loại, thiếu nội dung, giữ giấy tờ, vi phạm thử việc, không trả đủ trợ cấp thôi việc) bị phạt từ 0,5 đến 25 triệu đồng tùy hành vi và số lượng người lao động; nhóm vi phạm về tiền lương (không công khai thang bảng lương, trả lương không đúng hạn/không đủ, trả dưới mức lương tối thiểu vùng) bị phạt 5-75 triệu đồng, kèm buộc trả đủ tiền lương còn thiếu cộng lãi — khoản này thường lớn hơn cả tiền phạt; nhóm vi phạm về thời giờ làm việc, nghỉ ngơi (huy động làm thêm giờ vượt mức cho phép, không bảo đảm nghỉ hằng tuần/hằng năm) bị phạt 2-75 triệu đồng. Nhóm vi phạm về kỷ luật lao động và nội quy bị phạt 1-40 triệu đồng; nhóm vi phạm về bảo hiểm xã hội gồm chậm đóng và trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp — hành vi trốn đóng bị xử lý nghiêm khắc và có thể kèm trách nhiệm hình sự trong trường hợp nghiêm trọng; nhóm vi phạm về công đoàn và lao động nước ngoài gồm chậm/không đóng kinh phí công đoàn (phạt 12-20% số phải đóng, tối đa 75 triệu đồng), cản trở hoạt động công đoàn (3-75 triệu đồng) và sử dụng lao động nước ngoài không phép hoặc giấy phép hết hạn (mức phạt cao, có thể kèm trục xuất, đình chỉ hoạt động). Luật sư khuyến nghị doanh nghiệp tự rà soát tuân thủ (compliance audit) định kỳ tối thiểu mỗi năm một lần theo đúng 6 nhóm nêu trên, ưu tiên xử lý các lỗi 'đắt tiền' nhất là trả lương dưới mức tối thiểu, trốn/chậm đóng bảo hiểm xã hội và kinh phí công đoàn, đồng thời cập nhật toàn bộ quy trình nội bộ theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP thay vì Nghị định 12/2022/NĐ-CP cũ.